Zelf cosmetica mengen in de salon: mag dat eigenlijk wel?

Steeds vaker zie ik schoonheidsspecialisten die tijdens behandelingen zelf maskers, crèmes of andere verzorgingsproducten samenstellen. Een beetje actieve kool hier, wat Dode Zee-zout daar, een scheutje hydrolaat of een paar druppels essentiële olie erbij en klaar is het “holistische” masker.

Het klinkt ambachtelijk en persoonlijk, maar mag dit eigenlijk wel? En waar ligt de grens tussen het gebruik van professionele cosmetica en het zelf formuleren van een cosmetisch product?

Cosmetica ontwikkelen is meer dan ingrediënten mengen

Als cosmeticamerk ben ik dagelijks bezig met productontwikkeling. Achter een cosmetisch product gaat veel meer schuil dan alleen een lijst met mooie ingrediënten.

Bij de ontwikkeling van cosmetica wordt onder andere gekeken naar:

• de veiligheid van ingrediënten en concentraties;
• de pH-waarde van het eindproduct;
• microbiologische veiligheid;
• stabiliteit en houdbaarheid;
• de interactie tussen ingrediënten;
• de etikettering;
• de Cosmetic Product Safety Report (CPSR);
• de Product Information File (PIF);
• de Europese Cosmeticaverordening.

Een cosmetisch product wordt dus niet simpelweg gemaakt door verschillende ingrediënten met een mooie marketingnaam met elkaar te mengen.

Wanneer is mengen wél toegestaan?

In de praktijk werken schoonheidsspecialisten dagelijks met producten die vlak voor gebruik gemengd moeten worden. Denk bijvoorbeeld aan:

• alginaatmaskers die volgens voorschrift met water worden aangemaakt;
• professionele peelings die volgens het behandelprotocol worden gebruikt;
• poedermaskers die door de fabrikant zijn ontwikkeld om vlak voor gebruik te worden gemengd;
• twee producten van hetzelfde merk die volgens het officiële behandelprotocol gecombineerd mogen worden.

In deze situaties volg je de instructies van de fabrikant. De veiligheid, samenstelling en het gebruik van het product zijn daarbij al beoordeeld.

Wanneer wordt het problematisch?

Het wordt een ander verhaal wanneer je tijdens een behandeling zelf ingrediënten gaat toevoegen of combineren op basis van eigen inzicht.

Denk bijvoorbeeld aan:

• actieve kool;
• Dode Zee-zout;
• kleisoorten;
• essentiële oliën;
• aloë vera poeder;
• kruidenextracten;
• zelfgemaakte mengsels die online zijn gevonden.

Zodra je zelf bepaalt welke ingrediënten je toevoegt en in welke hoeveelheden, ben je feitelijk bezig met het formuleren van een cosmetisch product.

“Maar ik verkoop het toch niet?”

Een veelgehoord argument is dat het product niet wordt verkocht, maar uitsluitend tijdens een behandeling wordt gebruikt.

Dat betekent echter niet dat er geen verantwoordelijkheid bestaat.

Wanneer jij als professional een zelf samengesteld product op de huid van een cliënt aanbrengt en er ontstaat:

• irritatie;
• een allergische reactie;
• verbranding;
• eczeem;
• een beschadigde huidbarrière;
• een microbiologische besmetting;

dan ben jij degene die dit product heeft samengesteld en heeft toegepast.

Professioneel werken betekent niet alleen kijken naar wat mogelijk is, maar ook naar wat verantwoord en veilig is.

Natuurlijk of biologisch betekent niet automatisch veilig

Een hardnekkig misverstand binnen de beautybranche is dat natuurlijke of biologische ingrediënten altijd veilig zijn. Dat is simpelweg niet waar. Denk alleen al aan mensen met een allergie.

Maar ook de dosering (en ook de blootstellingsduur en de manier van toedienen) bepaalt voor een groot deel of een stof veilig is of schadelijk.

De dosering bepaalt het gif. (Sola dosis facit venenum), een uitspraak van Paracelsus uit de 16e eeuw.

Zelfs zuurstof of water kan in de verkeerde dosering dodelijk zijn. Maar zeker ook retinol, salicylzuur, glycolzuur of essentiële oliën.

De veiligheid van een ingrediënt is afhankelijk van onder andere:

• de concentratie;
• het huidtype;
• de pH-waarde;
• de combinatie met andere ingrediënten;
• de conditie van de huid;
• de wijze van toepassing.

Zelfs ingrediënten die een uitstekende reputatie hebben, kunnen in bepaalde situaties juist irriterend of ongeschikt zijn.

Wat betekent holistische huidverzorging eigenlijk?

Ook het begrip “holistisch” wordt tegenwoordig voor allerlei doeleinden gebruikt.

Van oorsprong betekent holistisch dat je kijkt naar het geheel. Binnen huidverzorging gaat het dan niet uitsluitend over welke crème of welk masker je gebruikt, maar juist over factoren zoals:

• voeding;
• slaap;
• stress;
• hormonen;
• medicatie;
• leefstijl;
• huidbarrière;
• zonblootstelling;
• de totale huidverzorgingsroutine.

Een holistische benadering hoeft dus helemaal niet te betekenen dat je zelf cosmetica maakt of allerlei ingrediënten met elkaar mengt.

Sterker nog: soms is het meest holistische advies juist om de huid zo min mogelijk te belasten en haar alleen te ondersteunen waar dat nodig is.

Professioneel werken is óók weten waar je grenzen liggen

Als schoonheidsspecialist hebben wij een grote verantwoordelijkheid. Cliënten vertrouwen erop dat er veilige en verantwoorde behandelingen uitgevoerd worden.

Het volgen van behandelprotocollen en het werken met professioneel ontwikkelde cosmetica is daarom geen beperking van je creativiteit, maar juist een belangrijk onderdeel van professioneel en veilig werken.

Persoonlijk vind ik dat een schoonheidsspecialist geen biochemicus of cosmetisch formulator hoeft te zijn om uitstekende huidverbetering te kunnen realiseren. Goede huidzorg zit niet in het zelf bedenken van recepten, maar in kennis van de huid, de juiste productkeuze en een veilige en doordachte behandeling.

En wist je dat je als schoonheidsspecialiste ook productaansprakelijkheid hebt? Voor producten van leveranciers maar ook zeker producten en ingrediënten die je zelf mengt. Zorg ook zeker dat dit goed geregeld is met je aansprakelijkheidsverzekering. Want ook al zegt een leverancier dat iets mag, zorg ervoor dat je zelf echt zeker weet of je verzekerd bent in geval van problemen en/of schade.

Uiteindelijk geldt ook in skincare: minder experimenteren en meer onderbouwen levert vaak de mooiste resultaten op.