Cosmeticorexia: wanneer skincare van zelfzorg een obsessie wordt

Een skincare routine van tien stappen, retinol op je twaalfde en een badkamerkast vol serums. Is dat nu echt nodig?

Ik kwam onlangs de term cosmeticorexia tegen en moest er eerlijk gezegd even om lachen. We hebben tegenwoordig blijkbaar overal een naam voor. Maar toen ik me er wat verder in verdiepte, vond ik het eigenlijk helemaal niet zo grappig meer.

Want hoewel ik het geweldig vind dat steeds meer mensen aandacht besteden aan huidverzorging, vraag ik me ook regelmatig af: zijn we niet een beetje aan het doorslaan?

En dat zeg ik als schoonheidsspecialiste met ruim 23 jaar praktijkervaring én als eigenaar van een cosmeticamerk.

Wat is cosmeticorexia eigenlijk?

Cosmeticorexia, ook wel dermorexia genoemd, is een relatief nieuwe term voor een overmatige fixatie op huidverzorging en het streven naar een perfecte huid. Het gaat dan niet om iemand die graag een crème gebruikt of enthousiast wordt van een nieuw serum. Het gaat om mensen die steeds meer producten denken nodig te hebben, voortdurend bezig zijn met hun huid en soms zelfs onzeker of onrustig worden wanneer ze hun uitgebreide routine niet kunnen uitvoeren.

Het is overigens geen officieel erkende medische diagnose. En dat vind ik belangrijk om erbij te zeggen. We moeten ook weer niet iedere skincareliefhebber meteen een probleem aanpraten.

Er zijn dan ook verschillende meningen over deze term. Voorstanders vinden dat cosmeticorexia helpt om aandacht te vragen voor ongezonde schoonheidsidealen en overmatig cosmeticagebruik. Critici vinden juist dat we moeten oppassen om normale interesse in uiterlijk en huidverzorging niet onnodig als een stoornis te bestempelen.

Ik begrijp beide kanten. Maar los van de naam vind ik het verschijnsel zelf wel degelijk iets om serieus te nemen.

Van TikTok naar een badkamer vol skincare

Wat mij vooral zorgen baart, is hoe jong sommige meiden tegenwoordig beginnen met uitgebreide skincare routines.

Op TikTok, Instagram en YouTube vliegen de filmpjes je om de oren. De ene influencer zweert bij een bepaald serum, de volgende heeft weer een nieuwe exfoliant ontdekt en vervolgens blijkt er nóg een product te zijn dat absoluut niet in je routine mag ontbreken.

En voor je het weet, zit je in een complete rabbit hole.

Je begint met een filmpje over een leuke moisturizer en een uur later denk je dat je huid dringend retinol, vitamine C, verschillende zuren, drie serums en een nachtmasker nodig heeft.

Terwijl je misschien pas twaalf bent!

Wat ik daarbij lastig vind, is dat jonge meiden vaak nog helemaal niet kunnen beoordelen welke informatie betrouwbaar is. Een influencer met een prachtige huid en honderdduizenden volgers komt natuurlijk overtuigend over. Maar betekent dat ook dat diegene verstand heeft van huidfysiologie, ingrediënten en productformuleringen?

Niet automatisch.

Bovendien vergeten we weleens dat we op sociale media vaak kijken naar perfecte belichting, filters, make-up en zorgvuldig geselecteerde beelden.

Een normale huid heeft poriën, structuur en soms een puistje. Dat is geen foutje dat je met zes verschillende producten moet corrigeren.

Een jonge huid heeft helemaal niet zoveel nodig

Dit is misschien wel mijn grootste bezwaar tegen deze ontwikkeling. Een jonge huid functioneert doorgaans prima zonder uitgebreide routines met allerlei actieve werkstoffen. Sterker nog, door steeds meer producten te gebruiken, kun je juist problemen veroorzaken die er eerst helemaal niet waren.

Denk bijvoorbeeld aan overmatig exfoliëren, het combineren van verschillende zuren of het gebruik van sterke anti-agingproducten terwijl er nog helemaal geen sprake is van huidveroudering. De huid kan hierdoor geïrriteerd raken, gevoeliger worden en problemen krijgen met de huidbarrière. Bij herhaalde blootstelling aan bepaalde ingrediënten kunnen bovendien contactallergieën ontstaan.

En dan ontstaat er een vervelende situatie: iemand krijgt huidproblemen door overmatig productgebruik en gaat vervolgens nóg meer producten aanschaffen om die problemen op te lossen.

Terwijl minder gebruiken soms juist de eerste stap is.

Dat betekent overigens niet dat ingrediënten zoals salicylzuur of retinoïden per definitie verkeerd zijn voor jongeren. Bij bijvoorbeeld acne kunnen bepaalde actieve ingrediënten heel zinvol zijn. Maar dan moet er wel een duidelijke aanleiding zijn en moet het gebruik passen bij de leeftijd en de huidconditie.

Een jonge huid verzorgen is iets anders dan een jonge huid behandelen alsof deze al dertig jaar huidveroudering achter de rug heeft.

Maar is het ook niet gewoon leuk?

Natuurlijk wel!

En dat is precies waarom ik dit onderwerp voorzichtig wil benaderen.

Ik kan me heel goed voorstellen dat jonge meiden het leuk vinden om samen naar een cosmeticawinkel te gaan, een gezichtsmaskertje te gebruiken of mooie potjes en flesjes op hun badkamerplank te zetten.

Daar is op zichzelf helemaal niets mis mee. Skincare kan ontspannend zijn, een stukje zelfzorg en ook gewoon een leuke hobby.

Maar wanneer verandert iets leuks in iets waarvan je denkt dat je niet meer zonder kunt?

Wanneer wordt huidverzorging een verplichting in plaats van een keuze? En wanneer ga je je zorgen maken over rimpels die je nog helemaal niet hebt?

Dat zijn volgens mij veel belangrijkere vragen dan hoeveel producten iemand precies gebruikt.

Ook de cosmeticabranche heeft een verantwoordelijkheid

Als merkeigenaar vind ik dit misschien nog wel het meest ingewikkelde onderdeel.

Want laten we eerlijk zijn: de cosmeticabranche verdient natuurlijk geld aan de verkoop van producten. En er worden voortdurend nieuwe ingrediënten, technieken en trends geïntroduceerd. Daar is op zichzelf niets mis mee. Innovatie is belangrijk en goede huidverzorging kan absoluut iets toevoegen.

Maar ik vind ook dat we als branche een verantwoordelijkheid hebben.

Niet iedere nieuwe trend hoeft gevolgd te worden. Niet iedere consument heeft tien producten nodig. En zeker niet iedere jonge huid heeft behoefte aan intensieve anti-agingproducten.

Ik geloof veel meer in goed kijken naar wat een huid daadwerkelijk nodig heeft.

Soms is dat een uitgebreidere routine. Soms is het behandelen van een specifiek huidprobleem. Maar soms is het ook gewoon een milde reiniging, een passende moisturizer en goede bescherming tegen overmatige zonblootstelling.

En laten we vooral niet vergeten dat huidgezondheid niet alleen uit een potje komt. Voeding, slaap, stress, hormonen en leefstijl spelen eveneens een rol.

Een goede huidverzorgingsroutine moet de huid ondersteunen, niet voortdurend uitdagen.

Wat kun je als ouder doen?

Ik denk dat het weinig zin heeft om een puber simpelweg te vertellen dat al die producten onzin zijn (en geloof me, ik heb zelf 2 pubers en weet hoe ze soms kunnen reageren!). Sterker nog, de kans is groot dat ze dan juist nog interessanter worden.

Wat volgens mij beter werkt, is samen kijken naar wat er precies gebruikt wordt en waarom.

Een paar ideeën:

• Toon interesse zonder direct te oordelen. Vraag waarom je kind een bepaald product graag wil hebben en wat het volgens haar zou moeten doen.

• Bekijk samen de ingrediënten. Niet ieder populair product is automatisch geschikt voor een jonge huid.

• Houd de routine eenvoudig. Een milde reiniger, eventueel een moisturizer en passende zonbescherming zijn voor veel jonge huiden voldoende.

• Wees kritisch op influencers. Leg uit dat een betaalde samenwerking of een populair filmpje niet hetzelfde is als deskundig huidadvies.

• Praat over normale huidstructuur. Poriën, talg en af en toe een puistje horen nu eenmaal bij een huid.

• Schakel hulp in bij echte huidproblemen. Bij aanhoudende of ernstige acne is deskundig advies belangrijker dan eindeloos experimenteren met TikTok-trends.

En misschien nog wel het belangrijkste: probeer te voorkomen dat een kind het gevoel krijgt dat een mooie huid noodzakelijk is om mooi, populair of geaccepteerd te zijn. Want daar zit volgens mij een veel groter probleem dan in die potjes en flesjes zelf.

En dan hebben we natuurlijk ook nog de glass skin-trend: een huid die zo glad, glanzend en egaal is dat hij bijna op glas lijkt. Maar laten we eerlijk zijn: een gezonde huid heeft gewoon poriën en structuur. Dat is volkomen normaal! Het streven naar die perfecte glass skin kan ervoor zorgen dat jonge meiden steeds meer gaan exfoliëren en actieve ingrediënten combineren. En juist dát kan de huidbarrière beschadigen en op termijn meer huidproblemen veroorzaken dan oplossen. Een glanzende huid is namelijk niet automatisch een gezonde huid.

Mijn kijk op cosmeticorexia

Ik vind het positief dat huidverzorging steeds meer aandacht krijgt. Jaren geleden moest ik mensen regelmatig uitleggen waarom een goede reiniging en passende huidverzorging überhaupt belangrijk waren.

Tegenwoordig weten jonge meiden soms al precies wat niacinamide, retinol en glycolzuur zijn.

Dat is ergens een mooie ontwikkeling. Maar kennis van een ingrediëntennaam betekent nog niet dat je weet wat een ingrediënt doet, wanneer je het nodig hebt en of het geschikt is voor jouw huid. En juist daar zie ik een belangrijke rol voor schoonheidsspecialisten, huidprofessionals en cosmeticamerken.

Niet alleen producten verkopen, maar vooral informeren. Eerlijk adviseren, ook wanneer dat betekent dat iemand een product helemaal niet nodig heeft.

Wat mij betreft hoeven we niet bang te zijn voor skincare. Wel mogen we kritisch blijven op de verwachtingen die we ermee creëren.

Want een gezonde huid hoeft niet perfect te zijn. En goede huidverzorging betekent niet automatisch méér huidverzorging.

Sabine

SkinRebelPro – No Nonsense Skincare